YJ Dailynews - шаблон joomla Книги

ووتار (39)

21
ئایار

سولحی مه‌جید

 

گه‌ر چاوخشاندنێكی خێرا به‌ رۆڵ و پێگه‌ی هه‌رێمی كودستان وه‌ك هه‌رێمێك له‌ چوار چێوه‌ی ده‌وڵه‌تێك بخشێنینه‌وه‌ ، زوو ده‌گه‌ینه‌ ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ی كه‌ كورد له‌ سه‌ر ئاستی ده‌ولی خاوه‌ن پێگه‌و سه‌نگێكی یه‌كجا به‌رزه‌ . كه‌ رۆڵو پێگه‌كه‌ی له‌ زۆر وڵاتی تری دونیا به‌هێزتره‌ كه‌ئه‌وان خاوه‌ن ده‌وڵه‌ت و ئاڵا و كیانی سه‌ربه‌خۆیی خۆیانن . له‌م دیدگایه‌وه‌ ده‌كرێت ئێمه‌ی كورد به‌هه‌موو ره‌نگ و ده‌نگه‌ جیاوازه‌كان له‌ پێناو به‌رژه‌وه‌ندی باڵای گه‌لی كوردستان و به‌ دیهێنانی خه‌ونی له‌ مێژینه‌مان كێشه‌ و گرفت و ئاریشه‌ ناوخۆییه‌كان هه‌ڵگرین بۆ دوای قۆناغی رزگاری و سه‌ربه‌خۆیی . له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی پێویسته‌ هه‌موومان كۆده‌نگ و یه‌ك ره‌نگ بین بۆ به‌دیهێنانی ده‌ستكه‌وته‌ گه‌وره‌كه‌ به‌ڵام له‌ هه‌موو هه‌نگاوێكی گه‌وره‌ به‌ ئامانجی به‌ده‌ستهێنانی ده‌ستكه‌وتی مه‌زن چ جای به‌ره‌و خۆری  سه‌ربه‌خۆیی هه‌نگاو بنێین بێگومان ئه‌م هه‌نگاوه‌ بێ گرفت و كێشه‌ نابێت . كێشه‌ ده‌ره‌كییه‌كان هه‌رچه‌نده‌ زۆر و گه‌وره‌بن گه‌ر گه‌لی كوردستان و حزبه‌ سیاسیه‌كان خاوه‌ن یه‌ك په‌یامی نیشتیمانی و نه‌ته‌وه‌یی بن هه‌رگیز پیلان و هه‌ره‌شه‌ ده‌ره‌كی كاریگه‌ری له‌ سه‌ر په‌یامه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كان نابێ . به‌لأم به‌داخێكی زۆره‌وه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو ئاوات و ئومێدی خواستی نیشتیمان په‌روه‌ران بۆ ئه‌وه‌ی كورد هه‌مووی یه‌ك ده‌نگ و یه‌ك ره‌نگ بێت كه‌چی خه‌ڵكانێك هه‌ن ناراسته‌وخۆ دژی ده‌ستكه‌وته‌ نیشتیمانیه‌كان هه‌نگاو هه‌ڵدێنن به‌ ئامانجی په‌كخستن و له‌ باربردنی ده‌رفه‌تێكی زێرین كه‌ ئه‌مرۆ بۆ گه‌لی كوردستان هاتۆته‌ كایه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ونی ئه‌و جۆره‌ كه‌سانه‌ له‌ باربه‌ین ده‌بێت به‌ خێرایه‌كی زۆر بێ سله‌مینه‌وه‌ له‌ پیلانی دوژمنه‌ ده‌ره‌كی و ناوخۆییه‌كان هه‌نگاو بنێن بۆ ئه‌نجام دانی ریفراندۆم و دواتر سه‌ربه‌خۆیی كوردستان . گه‌ر له‌م قۆناغه‌ توانیمان به‌ سه‌ركه‌وتوویی ریفراندۆم ئه‌نجام بده‌ین ئه‌وه‌ نزیكتر ده‌بینه‌وه‌ له‌ ئامانجه‌ گه‌وره‌كه‌ كه‌ رۆژگارێكی دوور و دریژه‌ ئێمه‌ی كورد سه‌دان هه‌زار قوربانیمان له‌ پێناو داوه‌ . بار و دۆخه‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌كه‌ تا راده‌یه‌كی زۆر بۆ به‌رژه‌نوه‌ندی گه‌لی كوردستان له‌ باره‌ . سه‌نگ و پێگه‌ی هه‌رێمی كوردستان هاوشێوه‌ی ده‌وڵه‌تێكی گرنگ و به‌هێزی ناوچه‌كه‌ له‌ سه‌ر ئاستی ده‌ولی كاریگه‌ری گه‌وره‌ی هه‌یه‌ . ناكرێ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی چه‌ند كه‌سانێكی هه‌ڵپه‌رست و به‌رژه‌وه‌ندی خوازێك ئه‌م رۆڵ و پێگه‌ گه‌وره‌یه‌ بچووك بكه‌ینه‌وه‌ و  خۆمان خه‌ریكی كێشه ‌و گرفتێكی بچووكی ناوخۆیی بكه‌ین . له‌به‌ر ئه‌وه‌ی گه‌ر توانیمان ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ زێرینه‌ بقۆزینه‌وه‌ و به‌ ئامانجه‌ مزنه‌كه‌ بگه‌ین ئه‌وكات ئاسایی و به‌ئاسانی كێشه‌ و گرفته‌ ناو خۆیه‌كان چه‌نده‌ گه‌ره‌ش بن ده‌توانین به‌سه‌ریدا زاڵبین و چاره‌سه‌ریان بكه‌ین . خه‌ڵكانێك هه‌ن له‌ قۆناغی ئێستادا له‌ جیاتی پشتیوانی حزب و لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان بكه‌ن به‌مه‌به‌ستی به‌ده‌ست هێنانی پشتیوانی نێوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تی بۆ سه‌ركه‌وتنی ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی . كه‌چی خه‌ریكی مزایه‌داتی سیاسین و تا بۆیان بكرێ ده‌ستكه‌وته‌ نیشتیمانییه‌كان بچووك ده‌كه‌نه‌وه‌ و هه‌وڵی ناشیرین كردنی ئه‌و هه‌نگاوه‌ پیرۆزه ‌ده‌ده‌ن . ئه‌وانه‌ی پییان وایه‌ باسی ریفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی بۆ موزایه‌داتی سیاسیه‌ ده‌بێ ئه‌و راستیه‌ بزانن سه‌رۆك مسعود بارزانی له‌ كۆشكی سپی و له‌ كۆنگره‌ی میونشن و له‌ به‌غدا و له‌ هه‌موو ناوه‌نده‌ بریار به‌دسته‌كانی دوونیا به‌ئاشكرا و بێ دوودڵی وتویه‌تی گه‌لی كه‌وردستان مافی خۆیه‌تی بریار له‌ چاره‌نوسی خۆیی بدات و كاتی سه‌ربه‌خۆیی و رزگاری یه‌كجاری هاتووه‌ .                                  

بۆ ئه‌وه‌ی نه‌وه‌كانمان به‌ ئاسوده‌یی و دوور له‌ ده‌ستی داگیركه‌ران و سته‌م كاران بژین و بۆ ئه‌وه‌ی خاكی كوردستان بۆ هه‌میشه‌ رزگار بكه‌ین ده‌بێ هه‌موو نیشتیمان په‌روه‌ران ئه‌وانه‌ی له‌ پێناو خاك و ئاڵای كوردستان باكیان به‌مردن نه‌بووه‌ ئه‌مرۆ پێكه‌وه‌ ده‌ست له‌ ناو ده‌ست پشتیوانی هه‌وڵه‌ نێوخۆیی و نێوده‌وڵه‌تیه‌كانی سه‌رۆك مسعود بارزانی بین بۆ ئه‌وه‌ی كوردستان بگه‌ینێته‌ ئه‌و كه‌ناره‌ ئارامه‌ی كه‌ تا ئه‌به‌د كورد و هه‌موو كوردستانیه‌ك هه‌ست به‌ ئارامی و ئاسوده‌یی بكات...                                                                      

07
ئایار

عەبدوڵڵا حەمەد بەگ

شۆڕش و خەباتی‮ ‬درێژخایەنی‮ ‬بزووتنەوەی‮ ‬رزگار خوازی‮ ‬نەتەوەكەمان دژ بە دوژمنانی‮ ‬كورد لە سەدەكانی‮ ‬رابردوو‮ ‬یەك هەڵوێستی‮ ‬و تێكەڵ كردنی‮ ‬رەنگە جیاوازەكان و سازش نەكردن لە سەر مافە رەواكانی‮ ‬گەلەكەمان بووە هەوێنی‮ ‬بەدەست هێنانی‮ ‬چەندین دەستكەوتی‮ ‬گرینگ بۆ ئەمرۆ،‮ ‬جێگای‮ ‬شانازی‮ ‬نەوەی‮ ‬نوێی‮ ‬گەلەكەمانە لە هەر كات و ساتێك لایەنە سیاسیەكانی‮ ‬كوردستان كەوتبێتنە سەر دوو رێڕەوی‮ ‬ئاڕاستە جیاواز و جیابونەوەی‮ ‬هەر لق و پۆپێك لەو درەختەی‮ ‬بۆتە سێبەری‮ ‬پاراستنی‮ ‬بەرژەوەندی‮ ‬نەتەوەیمان،‮ ‬هەڵكشان بەرەو‮ ‬ڕووی‮ ‬رەشبینی‮ ‬و تاریك پەرستی‮ ‬دووژمنان و كۆنێكت كردنی‮ ‬عەقڵیەتی‮ ‬خۆیان لەگەڵ عەقڵیەتی‮ ‬ناحەزانی‮ ‬كورد، بەرژەوەندی‮ ‬و دەستكەوتە وەدەستهاتوەكان دەخاتە سەر‮ ‬ڕێڕەوێكی‮ ‬نادیار و ترسناك‮.‬
بارودۆخی‮ ‬ئەمرۆی‮ ‬كوردستان سەڕە‮ ‬ڕای‮ ‬قەیرانی‮ ‬دارایی‮ ‬دوچاری‮ ‬قەیرانێكی‮ ‬سیاسی‮ ‬تەم و مژاوی‮ ‬بۆتەوە زیاتر لە قەیرانی‮ ‬ئابوری‮ ‬هاوڵاتیانی‮ ‬ئەم هەرێمەی‮ ‬نیگەران كردوە‮ ‬، هەر وەكو پیشەی‮ ‬خۆی‮ ‬و لە ئاست بەرپرسیارییەتی‮ ‬بەرانبەر بە گەلەكەی‮ ‬سەرۆكی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەست پێشخەری‮ ‬كرد و پەیامێكی‮ ‬دڵسۆزانەی‮ ‬لە پێناو هاوڵاتیانی‮ ‬كوردستان راگەیاند بۆ دووبارە رێكخستنەوەی‮ ‬ناو ماڵی‮ ‬كوردی‮ ‬و خەونی‮ ‬دوژمنان و ناحەزانی‮ ‬گەلەكەمان كە تێكدانی‮ ‬كوردستانە بخاتە گۆرەوە،‮ ‬ئەو كەشتیەی‮ ‬هەڵگری‮ ‬خەونی‮ ‬كوردە پەیتا پەیتا نزیك دەبێتەوە لە كەناری‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬بە رابەرایەتی‮ ‬كابتنێكی‮ ‬لێهاتوو كە جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬یە،‮ ‬پێویستە هەموو لایەنە سیاسەكانی‮ ‬كوردستان مەشخەڵی‮ ‬هیمەت لە ناخیاندا دابگیرسێن و ببنە هاوەڵێكی‮ ‬باش بۆ جەنابی‮ ‬سەرۆك تا بە هیواو ئاواتمان بگەینێت، خۆ ئەگەر هەرلایەنێك بیەوێ جیابێتەوە بێگومان وەك كورەكەی‮ ‬حەزرەتی‮ ‬نوح(د.خ‮) ‬نوقمی‮ ‬دەریایی‮ ‬خیانەت دەبێت و دەكەوێتە بەر نەفرەتی‮ ‬مێژوو‮. ‬لە ئێستادا دەرفەتێكی‮ ‬زێرین لە واقعی‮ ‬كوردستاندا بونی‮ ‬هەیە ئەگەر تا دوێنێ هەموو جیهان لە ئاست مەزلومیەتی‮ ‬كورد بێ دەنگ بوون،‮ ‬وەلی‮ ‬ئەمرۆ بەهۆی‮ ‬پێگەی‮ ‬بەهێزی‮ ‬كوردستان و سیاسەتە حەكیمانەی‮ ‬سەرۆك مسعوود بارزانی‮ ‬قونسولگەرەكانی‮ ‬وڵاتە زلهێزەكان بەجلی‮ ‬كوردی‮ ‬بەژداردەبن لە‮ ‬یادكردنەوەی‮ ‬جەژنی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬كورد بە زمانی‮ ‬شیرینی‮ ‬كوردی‮ ‬بیرۆزبایی‮ ‬لە گەلی‮ ‬كوردستان دەكەن لەوە گەیشتون كە گەلی‮ ‬كورد گەلێكی‮ ‬ئاشتیخواز و ئازادی‮ ‬خوازە خاوەنی‮ ‬سەركردەیەكی‮ ‬بەهێزە و سورە بۆ گەیشتن بە مافە رەواكانی‮ ‬خۆی‮.‬
ئەمرۆش‮ ‬برسی‮ ‬ریفراندۆم و دانوستان لەگەڵ بەغدا و وەرگرتنی‮ ‬رای‮ ‬كونسلی‮ ‬ووڵاتان و‮ ‬یەك دەنگی‮ ‬حزبەكان‮ ‬لە مەر سەربەخۆیی‮ ‬و ریفراندۆم ئاسۆی‮ ‬گەش لەبەردەم دۆزی‮ ‬رەوای‮ ‬گەلەكەمان دەكاتەوە،‮ ‬هەر بۆیە لە سەر هەموو كوردستانییەك پێویستە لەم قۆناغە هەستیار و مێژوویییە رۆڵ و كاریگەری‮ ‬خۆی‮ ‬ببینێ لە پشتیوانی‮ ‬كردنی‮ ‬ریفراندۆم و سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان‮. ‬ئەوەی‮ ‬بەلای‮ ‬منەوە گرنگ و جێگە تێڕامانە پیاوێكی‮ ‬وەك جەنابی‮ ‬سەرۆك وێرای‮ ‬ماندوو بوونی‮ ‬لە شەری‮ ‬تیرۆر و شكست پێهێنانی‮ ‬پیلانەی‮ ‬تیرۆریستان و ناحەزانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬لەهەمان كاتدا هەوڵ و كارە دبلۆماسیەكانی‮ ‬خستۆتە خزمەتی‮ ‬دۆزی‮ ‬ئازادی‮ ‬و سەربەخۆی‮ ‬خەڵكی‮ ‬كوردستان،‮ ‬شەو رۆژی‮ ‬خستنە سەریەك بە ئامانجی‮ ‬كۆدەنگی‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬بۆ سەركەوتنی‮ ‬ریفراندۆم‮. ‬ئەو هەموو هەوڵەی‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك جێگای‮ ‬شانازی‮ ‬ئێمەی‮ ‬لاوانی‮ ‬كوردستانە،‮ ‬بۆیە بەهەموومان پشتیوانی‮ ‬دەكەین‮ . ‬ناكرێ سەرۆك ئەو هەموو هەوڵە بۆ ئایندەی‮ ‬ئێمە بدات و لە پێناوی‮ ‬ئاسودەیی‮ ‬و و بەختەوەری‮ ‬ئێمە و نەوەكانی‮ ‬داهاتوو شەڕی‮ ‬هەموو داگیركەران بكات،‮ ‬ئێمەی‮ ‬هاوڵاتی‮ ‬ئەم نیشتیمانە لە سەر ململانێی‮ ‬بەرتەسكی‮ ‬حزبایەتی‮ ‬بەدەست لە پشتدانی‮ ‬دەرەكی‮ ‬پشتیوانی‮ ‬ئەو هەوڵە نیشتیمانی‮ ‬و نەتەوەییە نەكەین‮ . ‬با هەموومان پێكەوە لە پێناوی‮ ‬داهاتوویەكی‮ ‬گەش بۆ كوردستان و نەوەكانی‮ ‬داهاتوو بڵێین‮: "‬بەڵێ بۆ ریفراندۆم و جیابوونەوە لە عێراق‮".‬

10
نیسان

فارس قادر فەقێ عەبدولڵا
چەمكی ئازادی
كاتێك باسی ئازادیی دەكرێت، وەك وشە و دەستەواژە، مرۆڤ دەتوانێت بە دەیان جۆر پێناسەی بكات، بەڵام لە كۆتاییدا هەر یەك مەبەست و یەك وشە و یەك مانای هەیە، ئەویش دیارە مەبەست لە ئازادیی چییە. ئازادیی بە واتای دەرچوون لە ژێر ستەم و زوڵم و زۆرداری دێت، بە واتای توانست و مافی مرۆڤ بۆ هەڵبژاردن و بڕیار لەسەر چارەنووسی خۆی دێت، كەواتە ئازادیی مانای مافی بڕیاردان و مافی چارەنووس و ژیانە، كەوا بێت چەمكی ئازادیی بە هیچ شێوەیەك شێوازی ژیان و نموونەی حكومڕانی عێراق تێدا جێگای نابێتەوە، بۆیە دەكرێت بڵێین ئازادیی و عێراق (كوجا مەرحەبا) لێرەدا من وای دەبینم، عێراقی 100 ساڵەی رابردوو تا ئەمڕۆ وەك دوو جەمسەری جیان لەگەڵ ئازادیی لە باشوور و لە باكوور یان وەك سارد و گەرمی كارەبا نە لەگەڵ یەك دەگونجێن نە رووناكی دروستدەكەن، بێجگە لە ئاگر ئەمەشیان رەنگە زۆر پرسیار دروستبكات لای مرۆڤ، بۆ نموونە بگوترێت، دەشێ مەفهوم (چەمكی) ئازادیی لە لایەن عێراقییەكان لەگەڵ گەلانی تر و كۆمەڵگەی مەدەنی جیابێت؟ ئەمەش شتێكی نەشازە، رەنگە پێناسەی ئازادیی لە عێراق بە پێچەوانەی پێناسەی جیهان بێت بۆ ئازادیی و یەك نەگرنەوە لە ماناو مەبەست ! ئەمەش مەعقول نییە دەبێ وابێت؟ گەر بگەڕێینەوە بۆ بە دەوڵەتبوونی عێراق و بەكارهێنانی ئەم مەفهومە، دەبێ بگەڕێینەوە سەرەتاكانی دروستبوونی عێراقی مەلەكی (شانشین).
دروستبوونی عێراقی پاشایەتی
كەواتە بەر لە 95 ساڵ بەڵێ عێراق بوو بە دەوڵەت و ئازاد بوو، بەڵام بۆ كێ؟ پرسیارەكە لێرەیە ئایا بۆ عێراق؟ نەخێر بەڵكو تەنها بۆ دروستكردنی نیزامێكی كۆنەپەرستی خانەوادەیی ژێردەستەی ئیمپریالیزم و هیچی تر، هەرچەندە لەم قۆناغەدا رەنگە دڕندەیی و زوڵم و زۆرداری نەخزابێتە ناو هەموو جومگەكانی ژیان و ژیانی چین و توێژەكانی كۆمەڵگەی ئەو سەردەمە، بەڵام ستەم و دیكتاتۆرییەت سیمایەكی زەقی ئەم فەترە زەمەنییە بووە لە كۆیلەیی بۆ عێراق بە گشتی، گەر سەیر بكەین لە فەترەی حوكمڕانی پادشایەتی دەكرێت بڵێن كاتێكی زێڕین بووە بۆ بوژانەوەی دەسەڵاتی دەرەبەگ و چەوسانەوەی چینی هەژارو زەحمەتكێش، دەكرێت بڵێین پەیڕەوكردنی سیستەمی كۆیلاتی بوو، لە هەموو كاتەكانیدا حكومرانیكردن لە دەسەڵات لە پادشایەتی چاویكەیەكی تایبەتی خۆی هەبووە، تەنها بەو چاویلكەیە سەیری خوارەوەی خۆی و شێوازی ژیانی هاوڵاتیانی كردووە و بە شێواز و ویست و مەرامی خۆی حوكمران و پیاوەكانی حوكمڕانی دەسەڵاتی دەستنیشانكردووە بەبێ ئەوەی رەچاوی بەرژەوەندی خوارەوە بكات، هەرچەندە لەم قۆناغەدا هەندێجار لێرەولەوێ هەندێ نەرمی نواندراوە، بەڵام لە كۆتاییدا ئازادییەكان سنوورداركراون یان دەكرێت بڵێین پێشێلكراون لە زۆر لایەن و بواری ژیان بۆ نموونە لایەنی ئابووری بیرۆكەی پاشماوەی دەوڵەتی عوسمانی یان گرنگی پێدا زەوی و زار و مولكیەت و بە خاوەن بوونی درا بە پیاوانی دەسەڵات و دەرەبەگەكان دەكرێ بڵێین شەرعیەتی دەستووریان پێدا ئەوەی دەوڵەتی عوسمانی پێشتر كاریان پێكردبوو بۆ پاراستنی دەسەڵاتیان پادشایەتیش لەسەر ئەم رێبازە رۆیشتن و فراوانتریانكرد. ئەمە لە لایەك لە لایەكی ترەوە بۆ لایەنی ئیداریی و جیهازی و تەنفیزی و دادوەری گرنگیان بە رۆڵە و دار و دەستی نۆكەرەكان و دەرەبەگەكاندا لەم دەرگایەوە هاتنە پێش لە میللەت، هەر تەنها ئەم دەرگایەشیان بۆ میللەت واڵاكرد. كەواتە گەر پیاو و نۆكەری دەسەڵات نەبی دەبێ ببی بە كۆیلە. هەروەها لە رێگەی ئایینەوە بە بەرنامەیەكی بەناو ئیسلامی دوور لە پەیڕەوكردنی ئیسلام و كتابی خودای گەورە، پێناسەی ئیسلامییان بۆ بەرژەوەندی و خزمەتی دەسەڵات بەكارهێنا وەك ئەوەی خۆیان دەیان ویست نەك وەك ئەوەی قورئان دەفەرمووێت. گەر سەیر بكەین، دەسەڵات هاتە ناو كۆشك و تەلاری دەرەبەگ و بۆ ئەم مەبەستە پیاوی وایان دروستكرد نەیانتوانی دەستبەرداری بن لە فەترەی حكومرانی بە درێژایی ژیانیان كردیان بە واجیهەی حوكمرانی بۆ نموونە (نوری سەعید) كە یەكێك بوو لە پیاوانی سەردەمی پادشایەتی كە لە مێژووی عێراق ناسراوە، ئەوانەی ئاشنای خوێندنەوەن، دەیناسن تا كۆتایی هاتنی حوكمرانی پادشایەتی ئەم پیاوە 14 جار لە فەترەی پادشایەتی بووە بە سەرۆكوەزیران و 14 جار كابینەی حوكمرانی تەشكیلكرد، پێموایە شتی وا لە مێژووی عێراقدا رووینەداوە، یەكێك 14 جار ببێت بە سەرۆكوەزیران، ئەمەش هیچ مانایەكی نییە لە دیكتاتۆرییەت و زوڵم و ستەم و زیاتر نەبێت.
لە لایەكی ترەوە لە دوای ساڵانی سیەكانی سەدەی رابردوو بە ناوی ئایین گەورەترین زوڵمیان لە برا ئێزیدییەكان كرد كە ئەمەشیان تەنها لەسەر ناسنامە و كورد بونیان بوو، ئەم زوڵمەیان لێكرا چەندینجار هێرشی سەر زەوی و ئاسمانی كرایە سەر ناوچەكان بە تایبەتی ناوچەكانی بارزان و ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی مەلیك مەحموودی نەمر، بە هاوكاری بەریتانیا كەواتە دەكرێت بڵێین لە هەموو حوكمرانی پادشایەتی شتێك شك نابەین ناوی بنێین ئازادیی بە تایبەت بۆ میللەتی كورد، رەنگە تەنها لە شوێنێك بۆ شوێنێكی تر جیاوازییەك هەبووبێت بابەتەكان رێژەیی بن یان لە كەسێكەوە بۆ كەسێك جیا بێت، بێشك بۆ پیاوانی سەر بە حوكمرانی ئەو كات (جاشەكان) ئەو سەردەمە وەك هەندێ سەرۆك عەشیرەتەكان دەكرێ بگوترێ فەترەیەكی زێرینی دەرەبەگ و خۆفرۆشەكان بووە، لەبەر ئەوەی سیستەمی پادشایەتی هاوكاریی و پاڵپشتی عەشیرەت و دەرەبەگ بوونە، بۆ كۆیلایەتی و بۆ پوچەڵكردنی شۆڕشەكانی كوردی و ئەم عەشیرەتە شۆڕشگێرانەی كە نەچوونە بنباڵی خیانەتی پادشایەتی، ئەمانە وەك دوژمنداری بەرەنگارییان بووینەوە و ماڵ و حاڵیان تاڵانكرد و گوندەكانیان وێرانكردوون. ئەم باسە زۆر هەڵدەگرێت، با هەر هێندە بەس بێت.
ئازادی لەسەردەمی كۆماری
لەئەنجامدا دەتوانین بڵێین لە هەمو فەترەی حكومرانی پادشایەتی شتێك نییە پێی بوترێت ئازادیی یان مافی تاك بە تایبەتی بۆ كورد.
گەر بگەڕێینەوە سەر فەترەی پاش پادشایەتی و دروستبوونی كۆماری لە عێراق، كەواتە پاش 14ی تەممووزی 1958 قۆناغ بە قۆناغ تا رووخانی دیكتاتۆر سەددام حوسێن لە 09/4/2003 كە دەكاتە نزیكەی 45 ساڵ لە حكومرانی، دەبینین نەك هەر ئازادیی نەبووە، بەڵكو دەكرێ بگوترێت 45 ساڵ لە خوێنڕشتن و بەس. بە هەردوو جەمسەر، جەمسەری ناوخۆیی حوكمرانییەكە، گەر سەیر بكەین لە 1958تا 2003 عێراق بە حوكمی خوێن و ئاگر بە رێوەچووە، چین بە چین، دەسەڵاتداران تەسفیەی یەكتریان كردووە بە جەسەدی، بەڵام هەمووی لەسەر حیسابی سیاسی بووە، بۆ بە دەستهێنانی كورسی و هەمووشیان بە كودەتا پەیڕەوكراوە، بۆیە دەكرێت بڵێین 45 ساڵ لە سەر یەكتر هیچ سیاسییەك و كاربەدەستێك نەیتوانیوە بێتە ناو خەڵك، چونكە نوێنەری خەڵك نەبووە و لەناو خەڵكەوە نەنێردراوە بۆ سەر كورسی، گەر چی پەیرەوپرۆگرامی حزبەكان و راگەیاندن و چاپەمەنییەكان هەموو كاتێك روویان لە خەڵك بووە بە بەژن و باڵای میللەتیاندا گووتوە، بەڵام لە ناوەڕۆك و لە واقیعدا لە سەنگەری دژی گەل و نیشتیمانبوونە، بۆیە گەر سەیر بكەین، زۆرترین دادگای عورفی یان دادگای سەربازیی لەم 45 ساڵەدا لە عێراق داندراوە و زۆرترین سەركردە و رابەرەكانی عێراقی و كاربەدەستانی تەنفیزی و ئیداریی لەم 45ساڵە یان كوژراون یان لە دادگا عورفی و عەسكەرییەكان ئیعدام و بەندكراون، كەواتە دەكرێ بگوترێ 45 ساڵ خوێنڕشتن خراپتر لە سەردەمی پادشایەتی ئەم 45 ساڵە بووە حكومرانی، بۆیە زۆرجار خەڵكی سیاسی و مێژوونووسەكان دەڵێن لە نێوان شەڕ و خراپە، (اهون الشرین) دەڵێن پادشایەتی بووە، مەبەست لێرەدا باشی حوكمرانی پادشایەتی نییە، بەڵام لە خراپەكان پادشایەتی كەمتر خراپ بووە.
دروشمی برایەتی درۆینە
ئەوەی جێیداخە، ئەوەیە كە ئەم 45 ساڵە لە حوكمرانی گەر شیعار و لۆگاكان بخوێنینەوە، زۆر سەیرن و پڕن لە شیعاری نیفاق درۆ و دەلەسە، بۆ نموونە گوتویانە كورد و عەرەب برانە، بەڵام خوێنی كوردیشیان حەڵالكردووە. بەڵێ وایە ئێمەش حەزمان لە برایەتییە، باشە بۆ برا نەبین؟ بەڵام باشە سەركردەیەك هەیە لە سەركردە عێراقییەكانی ئەم سەردەمە كە ئەم قسەیەی كردبێت، دەستی لە رشتنی خوێنی كورد نەبووبێت؟ چ راستەوخۆ یان نا راستەوخۆ، پێموایە نییە، ئەم سەركردە عەرەبە عێراقییەی كاریشی بۆ برایەتی كردبێت لە راستی و واقیع دوور نەكەوتبێتەوە، وەكو كورد تەماشا كراوە، رەنگە باجیشی دابێت. ئەمە بە نیسبەت برایەتی كورد و عەرەبەوە، بە نیسبەت ئازادیی بۆ سەرتاسەری گەلانی عێراق زۆر لۆگۆ و دروشمی بریقەدارمان لەو 45 ساڵەدا بینی بۆ نموونە (الوحدە، الحریە، الاشتراكیە، الدیمقراگیە، الاخوە، التقدم، العدالە، المساواە.. ) كۆمەڵێك شیعاری تری بریقەدار و كە ئێمەش لە واقیعدا تەنها پێچەوانەكەمان دیت، لەسەر ئاستی كوردستان پێموایە لەسەر ئاستی عێراقیش بۆ برایانی توركمان و عەرەب و ئاینەكانی تریش هەر وا بوو، ئەوەی ئێمە دیتمان ئەمانە نەبوو، كە ئەوان گووتیان ئێمەی كورد (ئەنفال، كیمیاباران، سووتانی 4500 گوند، كوشتن و لە سێدارەدانی رۆژانە، سجن و تێهەڵدان، نا دادپەروەری، زوڵم، ستەم) زیاترمان نەدیت بۆ نموونە لە فەترەی حوكمرانی سەددام بۆ پەیڕەوكردنی دەسەڵات و زوڵم و ستەمی پەنای بردە بەر رێككەوتنامەی جەزائیر، ئامادە بوو سەر شۆڕ بكات بۆ شای ئێران و هەرچی بیەوێت پێی بدات بەرامبەر رێگادانی بۆ زوڵمكردن و كاوڵكاری لە كوردستان و لەناوبردنی شۆڕشی كوردی، كەواتە بۆ لێدانی ئازادیی و بنبڕكردنی ماف و داوای بەشێك لە گەلی عێراق كە مەبەست (كوردە) لەو سەردەمە پەنای بردە بەر فرۆشتنی زەوی عێراقی و مقابل بە خوێنی كورد و مانەوەی دەسەڵاتی خۆی و كپكردنی ئازادیی لە عێراق هەر بە ئەوندە نەوەستا، گەیشتە ئەو رادەیەی نەوتی عێراقیش بدات بەولا بەملا بۆ بەدەستهێنانی هێز و دژایەتی ئازادییخوازان دژ بە كێ؟ دژ بە عێراق بە گشتی كورد بە تایبەتی گەر سەیر بكەین لە هەندێكاتدا ئەوەی بە كوردی كردووە بە هەمان شێوە، بە هەمان ئەندازە، یان كەمتر یان زیاتر لێرەولەوێ بە عەرەبی شیعەشی كردووە و بۆ ئەم مەبەستە ئازادیی خوازە سوننەكانیشی نەپاراست، كەواتە دەكرێت بڵێین عێراق 45 ساڵی خوێناوی تێپەڕاند چ لە نێوان خۆیان وەك سیاسی و دەسەڵاتدارەكان بۆ بەدەستهێنانی كورسی كە ناوە بە ناوە لەناو خۆیان هەر كەسێ رەئییەكی جیاوازی هەبووایە، دەبووە هۆی لادان و لە سێدارەدانی و بۆ لەناوبردنی گەل و كپكردنی دەنگی ناڕەزایی و داواكاریی هەرچی بە عەقڵیاندا هاتبێت درێغیان نەكردووە.
پۆلینی حوكمڕانی عێراق
دەكرێ ئەم 45 ساڵە لە حوكمرانی بەمشێوازە پۆلێن بكەین. یەكەم، زۆرترین خوێن ڕژاوە لە عێراق. دووەم، سەرەتا و بناغەیەك بووە بۆ دروستبوونی عەقڵییەتی دیكتاتۆری بۆ دوارۆژ و داهاتوو. سێیەم، بوون بە قوتابخانەیەك بۆ دروستبوونی عەقڵییەتی توندوتیژی لە كۆمەڵگا. چوارەم، ناردن و هێنانی عەقڵییەتی شۆڤێنی و ئاڵوگۆڕكردن و پەروەردەكردن و تێكەڵبوون لەگەڵ عەقڵییەتە كاوڵكارییەكانی جیهانی. پێنجەم، دروستكردنی بازاریی چەك. شەشەم، دروستكردنی گۆڕەپانێك بۆ فرۆشتن و تەجرەبە و تاقیگەی چەكی كیمیایی بۆ بازرگانانی جیهان و تیرۆریستانی ناوخۆیی لەسەر خاكی عێراق. حەفتەم، دروستبوونی بازرگانی نا شەرعی دەرەكی و ناوەكی بەسەر و سامانی خەڵك. هەشتەم، لە هەمووشی گرنگتر عێراقییانكرد بە گۆڕەپانێك بۆ تەسفیەكردن و حساباتی نێوان وڵاتە زلهێزەكان و تەسفیەكردنی حساباتی عەقڵییەتی شۆڤێنی و مەزهەبی نێوان فیكرەی سوننی و شیعی، سەفەوی و عوسمانی.
ئەمە و زۆر خاڵی تریش هەن، رەنگە هەندێ بەرژەوەندی و مەرام هەبێ لە ژێر پەردە ئێمە وەكو كورد و یان عێراقی یان بە لای كەم خۆم هەر بە لایدا نەچووبووم و دركم پێی نەكردبێ، بە هەرحاڵ ئەمە واقیعی ئەم 45  ساڵەیە تا رووخانی سەددام حوسێن.
دوای رووخانی رژێمی بەعس
پاش رووخانی سەددام حوسێن ئێمەی كوردیش كە بەشێكی گرنگی رووداوەكانین یان دەكرێ بڵێین رۆڵێكی گرنگ دەبینین لە عێراقی نوێ یان عێراقی پاش سەددام حوسێن و دەبینین سەرەڕای پێگەمان و سەرەڕای گۆڕانی بەناو 100% دەسەڵات لە عێراق و گۆڕانی بە ناو ئایدۆلۆژییەكان، بەڵام لە زۆر جومگە و كون و كەلێن وا هەست دەكەین عێراقی پاش 2003 بۆ ئەمڕۆی 2017 هەمان عێراقی پیشووترە، لە زۆر لایەن بۆ نموونە یەكەم، وەك بیركردنەوە بەرامبەر بە عەقڵییەتی شەڕانگێزی دووەم، نە خوێندەوەی بەرامبەرەكەت. سێیەم، بڕوابوون بە كودەتا. چوارەم، گەندەڵی بە شێوازێكی فراوانتر لە پێشوو. پێنجەم، كاركردن بۆ تایفەگەری. شەشەم، كوشتن و تۆقاندن، حەفتەم، غرور. هەشتەم، نەبوونی ئینتیما بۆ خاك. نۆیەم، نەبوونی ئەمانی تاك. ئەمە و رەنگە دەیان خاڵی تریش، كەواتە دەكرێ بگوترێت ئەنجامی رووخانی سەددام و ئازادیی عێراقی ئێستا، دەتوانین لە چەند خاڵێك ئاماژەی پێبكەین: یەكەم، گۆڕانی دەم و چاوەكان دووەم زۆربوونی بارەگا حزبییەكان. سێیەم، گۆڕانی تەجنید ئیجباری سەردەمی سەددام حوسێن بوون بە تەجنید و هاندانی ئیجباری شیعی لە ژێر چەندین ناونیشان. چوارەم، دەرچوونی پارە و سەروەت و سامان لە دەست كەسێك بۆ چەندین كەس، بە هەمان عەقڵییەتی دیكتاتۆری یان بوون بە وەك مافیا چەند قوتبێك. پێنجەم، عێراقی سەددامی سەر بە هێزێكی دەرەكی و یەك عەقڵییەت بە رێوەی دەبرد، ئێستا بازار و بازرگانەكان گۆڕان و ناونیشانی كۆمپانیاكانیش كۆمپانیای ترن، هەم بازارەكان زۆر بوون، هەم لۆگۆكان گۆڕان، بەڵام لە یەك ئیختیساس و سەنگەر وەك سەددام و كاوڵكارییەكەی جیاوازیان نییە. شەشەم، هەردوو عەقڵییەتی سەددامی و ئەوەی ئێستا لە بیركردنەویەكن خەونی یەك پارچەیی عێراق دەبینن، بەڵام زەمەن جیایە و بەرژەوەندییەكان جیان و ناتوانن بە یەك چاو تەماشای عێراق بكەین، دەعمی سەددامی سوننی بوو، ئێستا شیعی هەردوو لا یەك عەقڵییەتن و هەمان هەڵە دووبارە دەكەنەوە. حەفتەم، كورد لە معادەلەكانیان نەگۆڕە و لە خانەی دوژمنداری دایە، پێموایە ئەوەی بۆ سەددام گونجا و كرا بە وانەی ئێستاش بكرێ لە سەددام خراپتر دەكەن، بۆیە بۆ كورد چ سەددام بێت چ غەیری سەددام گەر وەك سەددام بیریان كردەوە هەر وەك سەددامن.
عەقڵییەتەكان هەمان
عەقڵی سەدامن
بۆیە ئەوانەی من ئێستا لە گۆڕەپانەكە دەیانبینم، عەقڵییەتیان عەقڵییەتی سەددامە، بەڵام تەنها زەمەن جیایە، ئەوانە پێموایە وەك ئەو مەسەلە كوردییەن كە دەڵێت (گەر دیتت ئەزم گەر نەت دیت دزم) لە بەرمبەرمان بران و لە ژێرەوەش خۆیان و خوایان، پێموایە گەر ئاگامان لە خۆمان نەبێت، هەموو بۆ ماڵی ئێمە دزن، بەڵام كاتێك ئاگامان لە خۆمان بێت و لە مەیدان بین و ئەوان ئەزن، یعەنی بران، بەڵام لە ناخەوە هەر دزن، كەواتە دووبارەی دەكەمەوە، تەنها دەم و چاو ناونییشانەكان گۆڕاون، بارەگاكان گۆڕاون، كۆلانە تەسكەكان گۆڕان، بەندیخانەكان گۆڕان، بەڵام عەقڵییەتەكان نەگۆڕان مەرامەكان نەگۆڕان سەنگەرەكان نەگۆڕان تەنها تەقەكەرەكان گۆڕان. بەعس بوو بە داعش، پرسیارەكە ئەوەیە داعش دەبێت بە چی؟. گەر ئەوان كارەكانیان پێ نەكرا، دەبێت حەشدی فلان و فلان و فلان چیان لە بن سەر بێت، دەبێت ئەوان بە داعش نەڵێن ئێوە ئیسراحەت بكەن، ئێمە كارەكە تەواو دەكەین یان داعش بەوانی نەگوتبێت ئێمە هیلاكین و وەرنە شوێنمان. من وای دەبینم بەعس بەناو نەماوە، رووخاوە لە واقیعدا بۆ كورد ماوە و نەرووخاوە، عەقڵییەتی بەعس لە بیرۆكە لەناو جەستەی تر ماوە، جەستەی بەعسیش لێرەولەوێ یاری دەكەن، دەڵێن ئێمە ماوین لە زۆر شوێن بە جەستەش لە مەیدانن، بەڵام تەنها ناوی خۆیان گۆڕیوە كاردەكەن بۆ ئامانج و داواكارییەكانی بەعس، پێموایە هەندێكیان جلی كورت و ریشیان زیاد كردووە، هەندێكیان قورئانیان لەسەر دەستی خۆیان داناوە، بەڵام دڵ و دەماغ و خوێنیان هەر هی بەعسە، ئەم عەقڵییەتە پاش 1991 تا ئێستا تیرۆر و تەقاندنەوە لە كوردستان دەكەن و لە 2004 لق و مەڵبەندیان تەقاندەوە لە 1991 گازینوی مشواریان لە هەولێر تەقاندەوە، بە دەیان ریكخراوی بیانی و بارەگای حزبیان تەقاندەوە، پاش 2003 بەرگی تیرۆریان گۆڕی لە بەعس بۆ ناو گرووپی ئیسلامی جیهادی دوای قاعیدە جارێكی تر ئەنساروئیسلام لە كۆتاییدا ئەم كۆنە بەعسی و نوێ بەعسیانە ناسنامەی داعشیان لە گیرفان نا و بەشێكی تریش لە شوێنی تردا وەك داعشی نهێنی و بەعسی نهێنی ئێستا بە ناو كۆمپانیا حزبی سەربەخۆ بەرێوە دەبن و لەژێر ئەم ناونیشانەدا خۆیان حەشارداوە و كار بۆ هەمان عاقڵییەت دەكەن، بە داخەوە برایانی شیعەش حسەی خۆیان لەوانە وەرگرتووە، هەندێجار بۆ گیانی ئێمەی كورد، وەك گورگ پیشانمان دەدەن، بەڵێ هەندێ لە سەرانی شیعە چەند ساڵ بەر لە ئێستا بە ناوی ئەم كۆنە بەعسیانە كوردستانیان تەهدید دەكرد و ئەم كۆنە بەعسیانەیان كرد بە سەركردەی سەربازیی و دەیانگوت قوربان كوردستانتان بۆ دەگرین، بەڵێ (زەیدی) بەعس بوو بە زەیدی مالیكی و سەنگەرەكان گۆڕان، دۆست و دوژمنی دوێنێ بە یەكەوە لە كورد هاتنە مەیدان، سەنگەریان لە كورد گرت و بەرامبەر بە كورد بوون بە یەك، سەنگەر ئەم عەقڵییەتە ئەوەی سەددام پێی نەكرا، لە پاش سەددام بە تیرۆر و تۆقاندن رۆژانە كردیان جا دەڵێم نازانم چۆن 9/4/2003 ناو بنێین رۆژی ئازادیی عێراق، من پێموایە ئەستەمە ئەم رۆژە لە میژوو ناوبنرێت، رۆژی ئازادیی عێراق، وشەی ئازادیی وشەیەكی گەورەیە، پر بەهایە و ناكرێ یاری پێبكەین و بیسەپێنین بەسەر دیكتاتۆرییەت و دەكرێ بڵێین ئەم رۆژە ناو بنێین، رۆژی رووخانی دیكتاتۆر سەددام حوسێن.
رۆژی گۆڕانی حوكم لە عێراق بەڵام بە چ حوكمێك
لاچوونی حوكمرانی بەشێكی دیكتاتۆری سوننی، لاچوونی بەشێك لە دیكتاتۆری سوننی هاتنی بەشێك لە دیكتاتۆری شیعی، بەردەوامی فەوزا و كوشتار لە عێراق بە شێوازێكی دیكە. رەنگە مرۆڤ زۆر ناووناونیشانی دیكەی بە خەیاڵدا بێت كە گونجاوتربن، لەو خاڵانەی من وروژاندوومن یان لەوەی دەگوترێت لە راگەیاندنەكان بە ناوی رۆژی ئازادیی عێراق، بۆیە من لە ژێر رۆشنایی ئەم تێگەیشتنەم لە وشەی ئازادیی و لە واقیعی ئازادیی عێراق، من وای دەبینم بۆ ئێمەی كورد عەقڵییەتیەكان نەگۆڕاون تەنها دەم و چاوەكان گۆڕاون لەسەر شاشەو و لەژێر شاشە و لە بەرەكانی شەڕ، دەم و چاوەكانیش نەگۆڕاوە، خیبرە و عەقل و جەستەی بەعس رۆژێك لەناو حەشد رۆژێك لە ناو داعش بۆ گیانی كورد ئامادەیە، بۆیە منیش ناوی بابەتەكەم نا (ئازادیی یان ئازاری عێراق) چونكە من وای دەبینم لە سەردەمی پادشایەتی تا ئەمڕۆ رۆژ بە رۆژ حكومەتەكان ئازار و ئەشكەنجەن بۆ گیانی كورد نەك ئازادیی. رەنگە گەر شارعی عەرەبی گلەیم لێ بكات، یەكێكم قبوڵ بێت، بڵێم بەڵێ ئەم حكوومەتانە بۆ برا عەرەباكانیش هەر ئازار بوونە، هەر ئەشكەنجە بوونە، بەڵێ، وایە گەر ئازاد بین لە عێراق، ناكرێ تا ئێستا 3ملیۆن خەڵك ئاوارەی ناوخۆییە و بەشێكی زۆری لە كوردستانە، بەم رێژەیەش رەنگە زیاتریش ئاوارەی دەرەوەی وڵات بن، بۆیە ببوورن 9/4 رۆژی ئازادیی نییە، رۆژی گۆڕانی دەم و چاوە دیكتاتۆرەكانە ! رۆژی ئازارە بۆ گەلی عێراق، پێموایە وەك ئەوەیە لەو رۆژە گورگ كوژرا بێت و بێچووە گورگەكان پەرت و بڵاوی ناو خەڵك و ئەولا و ئەملا بن، پێموایە ئەم بێچووە گورگانە ئێستا لە باوەش و بن سێبەری بەراز و رێوین، جا كارێكی ئاسان نییە چ لە ناوبردن یان كۆكردنەوەی بێچووە گورگەكان و لەویش زەحمەتتر كاركردن لەگەڵ بەراز و رێوی زۆر ئەستەمە. بەڵێ هەندێكیان لە باوەشی بەرازن، هەندێكیان لە بن تەوجیهاتی رێوین، جا میللەت لە دەست گورگ ماڵی وێرانبوو، بەرازە و رێویشی گەیشتێ خوا سەهلی بكات، رەنگە دڕندە هەر دڕندە بێت، لە كۆتاییدا یەك بن، بەڵام بۆ مرۆڤ ناسینی گورگ ئاسانترە و لە ناسین و كاركردن لەگەڵ رێوی و بەراز، زۆر ئەستەمە، هەر ئەخلاقی گورگیان هەیە، بەڵام فریودان و دەست غەلەت لەگەڵ مەلعەنەت و كرۆمییان زیاترە، جا هیوادارم هەموومان هەریەكەیان وەك خۆیان بناسین كەسیان دۆست نین، بەراز بەرازە و رێوی رێوی و گورگیش گورگ.
ئەندامی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێری پ. د. ك

06
ئازار

فارس قادر فەقێ عەبدولڵا*

مانگی سێ مانگی خۆشی و ناخۆشیەكانی كورد، لەم مانگەدا لە "1 تا 31" پڕە لە رووداوی دڵخۆشكەر و دڵتەزێن، رۆژی 1ی ئەم مانگە رۆژی وەفاتی باوكی كورد (بارزانیی نەمر)ـە رۆژی 5ی ئەم مانگە رۆژی راپەڕینە، رۆژی 11ی ئادار رۆژی جاڕدانی رێككەوتننامەی ساڵی 1970 یە لە نێوان كورد و حكوومەتی عێراقی ئەو سەردەمە، هەروەها رۆژی ئازادی شاری هەولێری پایتەختیشە. رۆژی 14ی مانگ یادی لەدایكبوونی بارزانیی نەمرە، رۆژی 16ی مانگ رۆژی كارەساتی كیمیابارانی هەڵەبجەیە، رۆژی 21 ی مانگ جەژنی نەوروز و نەتەوەی كوردە، رۆژی 31ی مانگ كە دواڕۆژی ئەم مانگەیە بۆ خەڵكی هەولێر رۆژێكی شووم و رۆژێكی رەش بوو و لەو رۆژەدا لەمانگی سێی ساڵی 1991دا جارێكی دیكە هەولێر كەوتەوە بن دەستی بەعسی فاشی.
ئەم رۆژانەی كە من ئاماژەم پێكردن زۆر گرنگن لە مێژووی ئێمەدا، بەڵامزۆر رۆژی تریشی تێدایە رەنگە ئاماژەم پێنەكردبێ تا بابەتەكەمان دوورودرێژ نەبێت. ئەوەی من مەبەستمە وەكو ئەمڕۆ لە ژیانی خۆم بەر لە 38 ساڵ لە 1/3/1979 وەك یادەوەریێك ئاماژەی پێبكەم و بێنمەوە یاد كە ئەم رۆژە بۆ كورد رۆژێكی شووم بوو و نائومێدی باڵی كشاندە سەر هەرچوار پارچەی كوردستان بە لەدەستدانی سەركردەیەكی گەورە و رابەرێكی نەتەوەیی بێ ركابەر، چ لە سەر ئاستی كوردستان یان لە هەموو ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست. من ئەم كات تەمەنم لە نێوان 14 بۆ 15 ساڵ دەبوو و تازە سەرەتای تێگەیشتنم بوو لەوەی بپرسم من كێم؟ بۆچی دەژیم؟ دەبێت چی بكەم؟ بە كورتی سەرەتای ئاشنابوونم بە هزری نەتەوایەتی بوو و لێرەو لەوێ شتی سیاسیم دەخوێندەوەو گوێم لێی دەگرت و بە دوای هەواڵ و ناسنامەی خۆشمدا دەگەڕام. لە ناوكاو لەناو ئەو خەیاڵ و حەز و پرسیار و وەڵامە توندڕەویانە وەك هەرزەكارێك شەوێكیان هەواڵی وەفاتی "بارزانیی نەمر" مان پێگەیشت لە رادیۆی لەندەن بە زمانی عەرەبی، ئەو شەوە نازانم چەندی مانگ بوو، شەوی "دووەمی وەفاتەكە بوو یان سێیەم" مامێكم لە ماڵمان بوو بە ناوی "عەبدولڕەحمان" كە ئێستا لە دەرەوەی وڵاتە، ئەوكات ئەویش تەمەنی 20 ساڵ دەبوو، ئەو باشتر لە من عەرەبی تێدەگەیشت، كە گوێبیستی هەواڵەكە بوو رادیۆكەی لە دەست كەوت، نازانم لەدەستی كەوت یان هەر خۆی رادیۆكەی فڕێ دا.
لە یادمە لەگەڵ گریان و كەوتنی رادیۆكە خوالێخۆشبووی باوكم پێی گوت "عەبدولڕەحمان" چی بوو، كاكە بۆ دەگریێی" لە وەڵامدا مامم گوتی كاكە "بارزانی كۆچی دوایی كرد", هەرچەندە مێژوو سەپاندی كە بارزانی نامرێت هەر زیندووە. ئیتر بە داخەوە بۆ ئەو رۆژە كە گێڕانەوەشی وەك مێژوویێك ئەستەمەو كارێكی ئاسان نییە، ئیتر هەموومان تاساین و ئەم تاسان و هەواڵە بۆ من وەك بوركانێك بوو یەكەم لەبەر كاریگەری و گەورەیی كارەساتەكە، دووەمیش وەك هەرزەكارێكی توندڕەوی لە كاتی كاردانەوەدا تا ئەو كاتە نەمدەزانی بارزانی ئەم كاریگەریەی هەیە لە سەرم وەك مندالێك. ئەوەبوو بۆ رۆژی دواتر وەك منداڵێكی باوك مردوو غەمبار لە ناخەوە دەكوڵام، دەمویست ئەم حەسرەتەی دڵم دەركەم، دەگەڕام بە دوای ئەوەی یەكێك هەبێت بمدوێنێ كە نەبوو، ئەوەبوو لەگەڵ خۆم دەدوام و هەر خۆشم وەڵامی خۆم دەدایەوە و دەمگوت، جا چییە ئەگەر باوك بمرێ رۆڵەی دەمێنێ، ئەی ئەم خاكە هی كورد نییە؟! ئەی بناغەی هەموو ماڵێك هەر باوك داینانێت؟ ئەمە سونەتی ژیانە دەبێت قەناعەت بكەین ئێمە هەین، بەڵێ ئێمە هەین. ئەوەبوو لەپڕ دەستم دا پێنووس ئەم خەیاڵ و ئەگەرانەی دەهاتە مێشكم دەمنووسی و لە ناكاو كردم بە شیعرێك، شكور بۆ یەزدان ئەوكات خەیاڵ بوو و ئێستاش واقیعە و بەم شێوازە شیعرەكەم داڕشت و نووسی، لە ناو شیعرەكەمدا هەر خۆم بووم بە عاشق و مەعشوق و بەم شێوازە هاتمە ئاخاوتن، بەڵێ ئەم شیعرەم لە مانگی 3 ساڵی 1979 نووسیوە كە بەم شێوەیە دەستمپێكرد:
سەركەوتمە سەر سەربان سەرم هەڵبڕی
بولبول غەمگینە زاری نابزوی
هاتمە خوارەوە سەر جادە و شەقام
هەرچی دەیبینم هەر كزەو سەرسام
پرسیم ئەی برایان چی بووە چی روویداوە؟
چی بووە پێم بڵێن هێزم لێبڕاوە؟
بۆ وا رەش پۆشن بۆ وا بێ هۆشن؟
بۆ وا غەمبارن وا فەرامۆشن؟
گوتیان ئیمڕۆ رۆژێكی رەش بوو
باوكمان مردو و كوردستان بەش بوو
دەفتەری ژینی سەرۆكمان دڕا
دوژمنانی كورد ئاڵایان هەڵدا
كە ئەمەم زانی هێزم لێبڕا
فرمێسك لە چاوم وەك باران رژا
فكرم هێناو برد هیچم پێ نەكرا
دەستم دا پێنووس شیعرێكم دانا
گەر سەرۆك بمرێ میللەت دەمێنێ
لە پێناو خاكی خوێنی دەڕژێنێ
گەر باوك بمرێ رۆڵەی دەمێنێ
كوردستان لە دەست دوژمن دەستێنێ
بمبورن ئەم شیعرە 38 ساڵ پێش ئێستا بە عەقڵێكی شۆڕشگێڕی منداڵانە نووسراوەو حەقم نەدا خۆم دەستكاری بكەم چ لەلایەنی وەزن و قافیە، چ لەلایەنی بەكارهێنانی هەندێك وشە، چونكە بارزانیی نەمرە و نامرێ، گەر واشم نووسیوە لەوێ ئەوە تایبەتە بەوكات، مێژووش سەلماندی كە بارزانی لەگەڵمانە و نەمرە.
بەڵێ لەم تەمەنەدا لە ساڵی 1979 لە داخی خۆم بەم شێوەیە دوام، ئێستاش كە دەیخوێنمەوە سەیرم بە خۆم و بەو هەڵچوونەم دێت، ئەوەبوو لەو رۆژەوەش دەستم دا پێنووس و ناوە ناوە و پەیتا بە پەیتا دەردی دڵی خۆم بە هۆنراوە دادەڕشت، تا هاتم بۆ ئامادەیی كوردستان، لە ئامادەیی كوردستانیش لە دوای ساڵانی هەشتاكان بە تایبەتیش لە 80 بۆ 83 لەوێش قۆناغێكی تر بوو بۆ من لە تێگەیشتنم لە سیاسەت، بەڵام ئەوەی راستی بێت كاریگەریی كۆچی دوایی بارزانی قورس بوو لە سەرم و منی هەژاندبوو، ئەوەبوو بووە بە حەزێك بۆ بەرەو فكری شۆڕشگێڕی و كوردایەتی، تا وای لێهات زۆر جار لە سەر سەر و ریشم موحاسەبە دەكرام چ لە ناو ئامادەیی كوردستان یان لە ناو بازاڕ و بازگەكانی رژێم، هەڤاڵانی ئەوكاتم شاهێدن رۆژێكیان لای مامۆستایێكم بە ناوی "سەید ئەمین" خوای لێخۆش بێت نەماوە كە مامۆستای وانەی كوردی بوو لە ئامادەیی كوردستان باسی خۆم كرد كە من شیعر دەنووسم و 17 شیعرم هەیە، مامۆستای بەڕێز داوای كرد دەفتەری شیعرەكانم ببینێ منیش بۆم برد، یەكەم شیعر لە سەر بارزانیی نەمر بوو ئەوانی تریش هەموویان سیاسی بوون و تێكەڵ بە هەندێ شتی عاتفی كرابوون، مامۆستا ئەمین شیعرێكی بۆ هەڵبژاردم گوتی بۆت بڵاودەكەمەوە، ئەویشیان بە ناوی كچی كورد بوو، لە ساڵی 1983 لە ژمارە 4 ی گۆڤاری ئۆتۆنۆمی بڵاوی كردەوە، ئەمەی خوارەوەش ئەم شیعرە بوو كە مامۆستای بەڕێز بڵاوی كردەوە بۆم.
كچی كورد
كچی كوردی شۆخ و نازدار
گەرچی ئەمڕۆ هاتووی بۆ شار
لە یاد نەكەی پار و پێرار
تۆ پەروەردەی شاخی سەختی
تۆ پەروەردەی دەشت و كێوی
وەرە مەیدان هەر وەك و شێر
جیاوازی نیە مێ و نێر
هتد........
دیار بوو مامۆستای خوالێخۆشبوو ئامۆژگاری كردم كە شیعرەكانم بە كەس پیشان نەدەم و تەنها ئەوەشی هەڵبژارد كە بڵاوی كردەوە و گوتی ئەوانی تر لە شوێنێكی ئەمین بپارێزە، لە یادمە بۆ ئەم شیعرەم یەكەم كەس پاش بڵاوبوونەوەی كە بەنامە دەستخۆشی بۆم نارد برای بەڕێزم "جەلیل كەریم" بوو كە قوتابیش بوو لەگەڵ خۆم و ئێستاش كادیرێكی پارتیمانە.
ئەوە بوو زیاتر شیعرم نەنووسی، دوا پارچە شیعریش كە نووسیم لەو ساڵەوە وازم لێی هێنا ئەم شیعرە بوو:
قەد مەڵێن ریشی بەرداوە بۆ جوانیە
پێم ناڵێن ریشی رەش كەی جوانی بەخشیە
من كە ئەمڕۆ رەنگ زەرد و سەر لێشێواوم
وێڵم بە دوای كاروانێك لێی بە جێماوم
ئەم چەند ساڵەی ژیانی ئامادەییم هەمووی لە ژێر چاودێریدا بوو بە تایبەتی لەلایەن مامۆستایەكمان كە یاریدەدەری بەڕێوەبەر بوو لە ئامادەیی كوردستان بەناوی (عەبدولكەریم) و زۆر گوشارم لێكرا ببم بە بەعسی و هەردەم چاودێریم لەسەر بوو، ئەو كەسەی ئەو سەردەمە چاودێری دەكردم ئێستا لە هەولێرە وەك هەر هاووڵاتیێك دەژی، رەنگە نازیش لە سەر كوردایەتی بكات، بە هەر حاڵ خوێن گەرمی و حەماسی ئەو رۆژانەی ژیانمان لە ئامادەیی رەنگە وای كردبێ بەسەر ترسەكاندا زاڵ بین، لە یادمە رۆژێك ئاهەنگێك سازكرا لە یەكێك لە یادەكان پێم وایە یادی نەوروز بوو، برادەرانیش داوایان لێكردم شیعرێك بخوێنمەوە بۆیان و بەشداری بكەم لە ئاهەنگەكە، منیش لە یادمە ئەم شیعرەم بۆیان خوێندەوە بە ناوی "ئاوات".
دەڵێن ژیان بریتیە لە دوو رۆژ
رۆژێكیان بۆ تۆ رۆژێكیان بۆ من
هەزاران رۆژ هات هەمووشیان رۆیین
هەزاران دەرد هات هەمووی بە برین
ئەی خوای گەورە ئەو رۆژەی من
لە چ كاتێكدا دێتە سەر زەمین
بە داخەوە پاش ماوەیێك ئەو دەفتەرە شیعریەم نەماو فەوتا، تا ئێستا نازانم چۆن فەوتا، رەنگە ئەوكات لە ماڵەوە لەبەر بارودۆخی ئەو سەردەمە لێمیان بزر كردبێت، منیش هەر ئەوەندە شیعرەی خۆم لە بیر ماوە كە نووسیوم و شیعرێكی تریشم تەنها سەرەتاكەی لە بیرە كە ئاوا دەستپێدەكات.
دەنگم نایەت ئەی دادپەروەران
وەرن زوو بگەن پێمان
ئازادیخواز لە سێدارە دەدرێت
بە داخەوە هەر ئەوندەم لە بیرە. لێرەوە دەمەوێت بڵێم شوكر بۆ یەزدان ئەم خەیاڵەو بڕوا بەخۆبوونەی كە لە هۆنراوەكەم گوتوومە میللەت دەمێنێ، بەڵێ میللەت ماوەو ئەوە كوردە لە هەموو جیهان بە شانازییەوە باس دەكرێ، ئەوە كوردە خەڵك چاوی تێبڕیوە بۆ دۆستایەتی بۆ حیسابی دواڕۆژ، ئەوە كوردە ئەوەی قبوڵی نەدەكرد ناسنامەی پێبدات ئێستا فەرشی سووری بۆ رادەخات و ئاڵای كوردستانیش لە پشت سەری خۆی دادەنێت، بە كورد دەڵێت فەرموو ئێوە بەڕێزن. ئەوە كوردە لە جیاتی هەموو جیهان شەڕی تیرۆر دەكات و دەڵێت ئێمە ژیانمان خۆش دەوێ، ئێمەین مرۆڤایەتی دەپارێزین، مێژووشمان هەروا بووە، ئێوە هەڵەبوون و زوڵمتان لێكردین. بەڵێ ئەوە ئەو رۆژەیە رۆڵە بە باوكی دەڵێت بابە گیان من رۆڵەی تۆم ئەو بینایەی تۆ كردت و بناغەت دانا من تەواوی دەكەم. بەڵێ ئەوە "سەرۆك مسعود بارزانی"یە بە روحی پاكی باوكی نەمر "بارزانی" دەڵێت وا ماڵەكەت ئاوەدانە و بیناكەت تەواو بوو و تاپۆی كوردستان بە ناوی كورد دەبێ، تاپۆكەمان برد بۆ گشت جیهان و بە شانازیشەوە وێنەی تاپۆكەمان دا بە دۆست و دوژمنان و لە هەموو شوێنێك لێیان وەرگرتین و پیرۆزبایشیان لێ كردین. بەڵێ ئەو ئاڵایە تاپۆی كوردە، تاپۆی كوردستانە، ناسنامەیە، شەرەفە، كەرامەتە، بەڵێ لە هەموو جیهان ناسراوە، پەنا بە خوا لەم رۆژانە موسادەقەی لەسەر دەكرێ، بەڵێ ئەوانەی دژیشی بوون ئێستا تێگەیشتن، بەڵێ دوێنێ لە توركیا پێشوازی لە ناسنامەمان كرا و رێز لە ئاڵا گیرا، ئەوە چەندین جاریشە رێزی لێدەگرن. لە هەموو دونیاش هەر وا بووە، بەڵێ قوربان فەرەنسا قدەوەی هەموو جیهانە خۆ ئەمریكاش كەمتری نەكردووە لەو، هەموویان فەرشی سووریان بۆ رێزلێنان بۆ كورد راخستووە و هەردەمیش راخراوە، گەر كورد بڕوا بۆ لایان هەر وەك ماڵی خۆمانە، بەڵێ هەمووان هەر وا بیر دەكەنەوە، دۆستانمان لە ئێرانیش داوامان لێ دەكەن و پێمان دەڵێن ئێمە براین و هاوكارتانین.
بۆیە دەڵێم باوكە گیان "بارزانی" بنوو بێ خەم و خەیاڵ، رۆڵەكانت پەروەردەی تۆن، ئەو بناغەیەی تۆ داتنا بینا كرا، شاگردەكەت دونیای هەژاند، هەزار رەحمەت لە گۆڕت بە راستی خاوەن كوڕ بوویت، جێگات بەتاڵ نەبوو، "سەرۆك مەسعود بارزانی بە حەق بارزانیە" بە حەق ئومێد و خەونی ئێمە بوو، بە حەق سەركردەیە. تۆش خەباتت بە فیرۆ نەچوو، چونكە تۆ نەمر بووی، بۆیە ئێمە بە زیندوویی ماینەوە. هەزار سڵاو لە رۆحی پاكت لە یادی كۆچی دواییت ئێستا دەزانین تۆ نەمری.


* ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێر (پ. د. ك)

 

 

21
شوبات

سولحی مەجید
گۆڕانكارییەكانی نێو پارتی كارێكی سرووشتی حزبایەتی تەندروستە كە لە سەر فەرمان و بە راسپاردەی راستەوخۆی جەنابی سەرۆك گۆڕانكارییەكان دەستیانپێكردوە و زۆرێك لە ئۆرگانەكانی حزب بڕیاری گۆڕانكارییان بۆ دەرچووە. بەشێكی تری ماوە كە چاوەڕێ دەكرێ ئەم گۆڕانكارییانە بەردەوام بن لە پێناو نوێبوونەوە و پەرەپێدانی زیاتری رێكخستنەكانی پارتیمان و تێكەڵی بوونی كادیری پارتی لە هەموو ئاستە جیاوازەكان لە گەڵ جەماوەری خۆشەویستی كوردستان.
پارتی حزبێكی مێژوویی و گەورەی كوردستانە بە درێژایی تەمەنی خۆی زۆر كۆنگرە و كۆنفرانسی بەستووە لە پێناوی نوێبوونەوە و هێنانە پێشی هەڤاڵانی تر بە ئامانجی باشتر بەرێوەچوونی كارو باری حزبایەتی. ئەم گۆڕانكارییانەی لە ئێستادا ئەنجام دەدرێ مایەی دڵخۆشی و ئومێدی كادیرانی پارتییە و لای تەواوی ئۆرگانەكان كارێكی سرووشتی حزبایەتی تەندروستە. ئەوەی پارتی لە زۆربەی حزبەكانی تر جیا دەكاتەوە ئەوەیە كە كادیرانی پارتی هەمیشە تەواو پەیوەستن بە سیاسەت و بریاری سەرووی خۆیان هەر كات بریاری گۆڕانكاری یا ئاڵوگۆركردن بە بەرپرسانی حزبی درابێ ئەوە بە گیانێكی پارتایەتی زۆر ئاسایی لای هەمووان وەرگیراوە بۆ ئەوەی پارتی سودمەندی یەكەم بێت. لەم بارودۆخەی ئێستای كوردستان و ناوچەكەش پێی گوزەر دەكات و لە بەر نەبوونی دەرفەتی گونجاو بۆ بەستنی كۆنگرە و كۆنفرانس ئەم بڕیار و راسپاردەی جەنابی سەرۆك لە شوێنی خۆیدا بوو بۆ ئەوەی جارێكی تر ئۆرگانەكانی پارتی نوێبوونە بە خۆیانەوە ببینن. بەڵام گرنگە گۆڕانكارییەكان لە هەموو ئاستەكان بێت بۆ ئەوەی گۆڕانكارییەكان كاریگەری لە سەر تەواوی كادیران و ئەندامان پارتیمان هەبێت. زۆرێك لەو هەڤاڵانەی بەپرسیاریەتیان وەرگرتووە ماوەیەكی زۆر تێپەر بووە بە سەر وەرگرتنی ئەم ئەركە حزبیە بۆیە پێویستە خەڵكانی ترلە شوێنیان دابنرێت من دڵنیام دووربینی و حیكمەتی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی بۆ گۆڕانكارییەكان لە بەرژەوەندی پارتی و رێكخستنەكانی دایە. كە لە داهاتوو دەرنجامی ئەو گۆڕانكاریانە بە روونی بەدیار دەكەوێت كە چەندە گرنگە بە پێی گونجانی زەمەن ئەرك و بەرپرسیاریەتی بە هەموو ئەو هەڤاڵانە بدرێ كە توانا ی باشیان هەیە بۆ وەرگرتنی ئەركی حزبایەتی. لە پاڵ ئەوەش رەنگە كادیری زۆر باش و بە توانا لە نێو رێكخستنەكانی پارتیمان هەبێت، بەڵام دەرفەتیان بۆ نەڕەخساوە تا زیاتر توانا و رۆڵی ئەوان ببینرێ، بۆیە بە پێویستی دەزانم لە داهاتوو لە كاتی هەر گۆڕانكاری و پێدانی پلە هەموو ئەو هەڤاڵانەی لە ناو رێكخستنەكانی پارتیمان رۆڵ و ئەركیان هەیە بە باشی هەڵسەنگاندنیان بۆ بكرێت بۆ ئەوەی لە ئایندە هەموومان پێشبڕكێ لە سەر خزمەت كردنی زیاتر و باشتر راییكردنی كارەكانمان بكەین دڵنیام ئەوكات هەموو ئەو هەڤاڵانەی ئەركیان پێ دەسپێردرێ بە باشی و بە ووردی كارەكانیان ئەنجام دەدەن. وەك كادیرێكی پارتی زۆر دڵخۆش و گەشبینم بەم گۆڕانكاریانەی كە لە ناو حزبەكەم بە فەرمان و لە ژێر چاودێری سەرۆك ئەنجام دەدرێت بە گەشبینیەوە دەڵێم لە داهاتوو پارتیمان سودمەندی یەكەم دەبێت. كە پارتیش سودمەندبوو كەواتە هەموومان سەركەوتوو دەبین. بە هیوام گۆڕانكارییەكان ببنە هەوێنی زیاتر گەشە كردن و پێشكەوتنی ڕێكخستنەكانی پارتیمان. 

18
شوبات

سه‌نگه‌ر مسته‌فا
دوای زیاتر له‌ سێ ساڵ، به‌هۆی تاکڕۆیی مالیکی له‌ ده‌سه‌ڵات و سیاسه‌ته‌ هه‌ڵه‌کانی به‌‌رامبه‌ر کوردستان و بڕینی بودجه‌ی هه‌رێمی کوردستان، که‌لێنێکی گه‌وره‌ی خسته‌ نێوان په‌یوه‌ندییه‌کانی هه‌ولێر و به‌غدا. ئەمه‌ریکا و وڵاتانی هاوپه‌یمانی دژی داعش به‌رده‌وام لە هه‌وڵدا بوون که‌ سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان به‌ سه‌ردانێکی بۆ به‌غدا کۆتایی بەو دابڕانه‌ زۆرە بهێنێت و به‌سته‌ڵه‌کی نێوانیان بتوێنرێته‌وه‌، چونکه‌ له‌ ماوه‌ی ئه‌و دابڕانه‌دا، مالیکی و هاوبیره‌کانی لە بەغدا و ئه‌کراده‌كانی مالیکی، ئەو که‌لێنه‌ی نێوان هه‌ولێر و به‌غدایان بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی خۆیان قۆستبوویه‌وه‌ و به‌ پیلانگێڕی و کۆسپ خستنە به‌رده‌م ڕێگا چارەکان بەردەوام بوون ‌و، ده‌یانزانی هه‌وڵه‌کانی سه‌رۆکی هه‌رێم و سه‌رۆکی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له‌گه‌ڵ سه‌رۆکوه‌زیرانی عێراق، ده‌ستکه‌وتی باش و هه‌نگاوی نوێ و ئامانجی گرینگی به‌دوادا دێت، ته‌نانه‌ت به‌ پیلانێکی ئاڕاسته‌کراو هه‌وڵیان دا شکست به‌ کابینه‌که‌ی عه‌بادی بهێنن و عێراق به‌ره‌و هه‌ڵدێر ببه‌ن.

له‌ کاتێکدا کورد له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵی ڕابردوو هه‌موو ڕێگاکانی گفتوگۆ و چاره‌ی کێشه‌کانی له‌گه‌ڵ به‌غدا گرتبووه‌ به‌ر و بێ ئه‌نجام بوون، بۆیه‌ هه‌رێمی کوردستان بیری له‌ قۆناغێکی نوێ له‌گه‌ڵ عێراق کرده‌وه‌ و له‌ دوایین سه‌ردانی نێچیرڤان بارزانی بۆ به‌غدا که‌ ئه‌وجاره‌‌یان جیاوازتر بوو له‌ سه‌ردانه‌کانی پێشووتری و بۆ باسکردنی ڕوانگاکانی سەرۆکی هه‌رێمی کوردستان له‌باره‌ی پرسی سه‌ربه‌خۆیی لەگەڵ سەرۆکوەزیرانی عێراق و هەموو لایەنە شیعەکانی عێراق، زۆر ڕاشکاوانه‌ پێی گوتبوون: کە تاکه‌ ڕێگه‌ی چارەی کێشەکانی نێوان هه‌ردوولا لە سەربەخۆییی کوردستانە و ئێمە لە مەسەلەی سەربەخۆیی زۆر جیددین و، داوای پێکهێنانی‌ لیژنەیەکی هاوبەشی کردبوو بۆ پرسی سەربەخۆییی کوردستان و گفتوگۆکردن له‌وباره‌یه‌وه‌، که‌ بێگومان ئه‌م قسانه‌ لایه‌نه‌ شیعه‌کانی تووشی شۆک و سه‌رسامی کردبوو!

دوابه‌دوای ئه‌و سه‌ردانه‌، سه‌رۆکی هه‌رێمی کوردستان به‌ شاندێکی باڵای سه‌رکرده‌ سیاسییه‌کانی کوردستان سه‌ردانی بەغدای کرد، له‌ چه‌ند کۆبوونه‌وه‌ و دیداری گرینگی له‌گه‌ڵ زۆربه‌ی سه‌رکرده‌ و لایه‌نه‌ گرینگه‌کانی عێراق جگه‌ له‌ مالیکی، به‌ ئاماده‌بوونی زۆربه‌ی سه‌رکرده‌ باڵاکانی کوردستان، سه‌رۆک بارزانی بەتایبەت لەسه‌ر پرسی سەربەخۆییی کوردستان دەستی بە قۆناغێکی نوێ لەگەڵ عێراق کردبوو و له‌ هه‌موو کۆبوونه‌وه‌کان بە ڕاشکاوی نیازی کوردستانی بۆ ڕۆیشتن بەرەو سەربەخۆیی بەشێوەیەکی هێمن و لەسەرخۆ لەگەڵ عێراق تێیگەیاندبوون و باسی لەگەڵ کردبوون.

ئەو سەردانەی سەرۆکی هه‌رێم و شانده‌که‌ی بۆ بەغدا و باسی پرسی سەربەخۆیی و ده‌ستپێکی قۆناغێکی نوێ له‌گه‌ڵ عێراق دیارە لەلایەن شیعه‌کان به‌ گرینگییه‌وه‌ وەرگیرابوو، بۆیه‌ دوور نییه‌ ئەو سەردانەی شاندی باڵای هاوپه‌یمانیی شیعه‌ بۆ کوردستان جۆرێک بێت لە ترسان له‌و قۆناغه‌ نوێیه‌ی بارزانی و گۆڕانکارییه‌ خێراکان و بارودۆخی ئێستای جیهانی، چونکه‌ ئێستا لە عێراق شیعه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌ و بەهەموو شێوەیەکیش هەوڵ دەدەن کە ده‌سه‌ڵاتی خۆیان و بەرژەوەندییه‌کانیان کە ئەویش بریتییە لە حکوومەت و دەوڵەتی عێراق ببپارێزن.

شاندی باڵای هاوپه‌یمانیی شیعه‌ هاتبوون بڵێن که‌ ئه‌وان لە خەمی کوردستاندان و تێده‌گه‌ن که‌ کورد پشتگوێ خراوه‌ و مافی خوراوه‌، پێیان وابووه‌ مێژووی هاوبه‌ش و هاوپەیمانەتی و هاوخەباتیی شیعه‌ و کورد لە دژی ڕژێمی سەددام حوسێن و ڕژێمەکانی تر هەمووی وادەکات کە جارێکی تر بەیەکەوە هەنگاو بەرەو پێشەوە بنێن و گوێ لە کورد بگرن و گله‌یی و پێشنیازەکانی کورد بە گرینگی وەربگیرێ و لە چوارچێوەی عێراقدا کورد هەرچی بێەوێت گفتوگۆی لەسەر بکرێ و هەوڵی بۆ بدرێت کە بێتەدی، بەمەرجێک جیابوونەوەی تێدا نەبێ، ئەوان ئامادەن هەموو شتێک قەبووڵ بکەن، بەڵام دەبێت ئەو دڵنیاییە وەربگرن کە کورد نایەوێت جیا ببێتەوە!

 

له‌ به‌رامبه‌ردا وەڵامی کورد بۆ ئەوان لەلایەن سەرۆکی هه‌رێمی کوردستان زۆر بەڕاشکاوی ئه‌وه‌ بووه‌ که‌ جارێکی تر ئێمە ناتوانین ئەو ئەزموونەی لەگەڵ عێراق لەماوەی سەد ساڵی رابردوو تاقی بکەینەوە، له‌ پاش ئه‌و هه‌موو غەدرانەی کە حکوومه‌تی عێراقی لە کوردستانی کردووە لە پێش ساڵی 2003و لە دوای بنیادنانه‌وه‌ی عێراقی نوێ و له‌ ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی مالیکی، که‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی به‌ پێی دەستووری عێراقی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌رێمی کوردستان نه‌کرد و مافه‌کانی پێشێل کرد، بیری له‌وه‌ش کردەوە کە کوردستان تووشی ئاستەنگ بکات به‌ دەستوەردانی نێوماڵی کورد ده‌یویست كورد بەشبەش بکات بۆئەوەی حکوومه‌تی کوردستان تووشی کێشە ببێت، بەتایبەتی لە کاتی شەڕی داعش کە شەڕی مان و نەمان بوو بۆ کوردستان، مالیکی بۆ گوشار خستنه‌ سه‌ر کوردستان بودجەی هه‌رێمی بڕی و، بۆ لەناوبردنی کوردستان هەرچیی له‌ توانایدا بوو به‌ هاوکاریی ناڕاستەوخۆی داعش کردی، ته‌نانه‌ت نەیهێشت چەک و هاوکارییه‌ ماددی و سه‌ربازییه‌کانی کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و هاوپەیمانان لە ڕێگەی عێراقەوە بۆماوەیەکی درێژ بگاتە کوردستان.
بۆیه‌ جارێکی تر کورد ناچێته‌وه‌‌ بەرده‌م تاقیکردنەوەیەکی نوێ و بەهیچ شێوەیەک کورد لەسەربەخۆیی و نیازی سەربەخۆیی پاشەکشە ناکات و، هەموو ڕێکارە دۆستانە و یاساییەکان دەگرێتەبەر بەهیوای ئەوەی لایەنی شیعەی عێراقیش ئەو پرسە باش تێبگەن، ڕای گشتیی کوردستانیش ئێستا ئامادەیە بۆ سەربەخۆیی و ناکرێ پشت لەو قوربانی و ڕای گشتییە بکرێ کە لەسەر بنەمای ئەو مێژووە و ئەو قوربانیدانه‌ دروست بوون، دوای ئەوەی کە شیعە لە 2003وە حاکمی عێراقه‌ نه‌ک نه‌یانتوانی هیچ هەنگاوێک بهاوێژن بۆ ڕازیکردنی میللەتی کورد، به‌ڵکو لەوهەموو خراپه‌کاریانه‌ی مالیکی، به‌رامبه‌ر به‌ کوردستان به‌ سیاسی و ئایینیه‌وه‌ هیچ قسەیەکیان نەکرد و نە گلەییان لێ کرد نە گوشاریان بۆهێنا، ئەو غەدرەیان قەبووڵ کرد که‌ له‌ کورد ده‌کرێ، بۆیه‌ ئێستا میللەتی کوردستان مافی خۆیەتی کە بیەوێ بڕیاری چارەنووسی خۆی بە یەکجارەکی بدات

02
شوبات

فارس قادر فەقێ عەولا
شەوی چوارشەممە لەسەر پێنچشەممە، رێككەوتی 25/1/2017 لە كاتژمێر 7ی ئێوارە لە كەناڵی رووداو، هەواڵێكی تۆزێك سەرنجڕاكێش و سەیرم بینی و گوێبیستی بووم لە كاتی خوێندنەوەی هەواڵەكان لە لایەن پێشكەشكارەكەوە، گرنگی زۆری پێدرا، وەك ئەوەی وا پیشانبدرێت رووداوێكی گەورە و مێژوویی وەك هەواڵ دەگەیەننە بیسەر و بینەر، زۆر حەپەسابوو، زۆریش بە گرنگی وەرگرتبوو، دیاربوو باسی دەكرد كە زۆر (بلەز و گرنگە) ئەم برادەرە، بەڕێزە كاك (دلبخوین)ی پێشكەشكار بوو، لە لایەك دڵم بۆی سووتا و خۆمان و ساڵانی شەستەكان و هەفتاكانم هاتەوە یاد، لە لایەكیش تۆزێك لە ناخەوە لێی تووڕەبووم، پێموابوو ئەم هەواڵە نە هێندە گرنگە، نە هێندەش جێگای متمانەیە، نە دڵخۆشكەریشە، زۆر كەمترە لەوەی بەراورد بكرێت لەگەڵ بەشێكی كەمی خەباتی گەلی كورد بە تایبەتی برایانمان لە كوردستانی رۆژئاوا (سووریا).
بۆ ئەوەی زیاتر خوێنەر ئاشنا بكەم بە بابەتەكەم، دیارە كاك دلبخوین دەیگوت هەواڵێكی زۆر گرنگ بلەز هەر ئێستا بۆمان هاتووە، ئەویش لە دانیشتنی رووسیا و سووریا، چەند لایەنێكی تر پێشنیاری ئەوە كراوە، مافی ئوتونومی (حكم الزاتی) بدەن بە كوردانی سووریا. لەو شوێنانەی كوردنشینن زمانی كوردی بكرێت بە زمانی فەرمی لەگەڵ زمانی عەرەبی. پێشنیار كراوە ناونیشانی كۆماری عەرەبی سووری گۆڕانی بەسەردا بێت و وشەی عەرەبی نەمێنێت.
من ئەوەی لێرە مەبەستمە نە رەخنەیە لە رووداو و نە لە برای بەرێز (دلبخوین)، دلبخوین وەك كوردێكی رۆژئاوا، حەقی خۆیەتی دڵخۆشبێت بەم هەواڵە، بەڵام ئەوەی من بۆی دڵگرانم ئەمانەی رووسیا كاری بۆ دەكات و كورد بە دەستكەوتی دادەنرێت، من پێموایە نەك هەر دەستكەوت نییە، بەڵكو زۆر كەمترە لە مافی ژیانی مرۆڤێكی سادە، نەك وەك برایانمان لە رۆژئاوا خاوەن خەبات و دەریایەك خوێن و هەزاران شەهید. بۆیە ئەم هەواڵە منی گەڕاندە دواوە بۆ مێژوو و حەقمە بڵێم زۆر سەیرە، گەر ئەم دەستكەوتە بەراورد بكەین لەگەل داواكانی شێخ عەبدولسەلام بارزانی بەر لە سەد ساڵ، ئێستا نازانم كامیان دەستكەوتەكانی گرنگترە، ئەوەی شێخ عەبدولسەلام بارزانی یان ئەوەی ئێستا، شێخ عەبدولسەلام بارزانی نزیكەی سەد و دە ساڵ بەر لە ئێستا داوای لە دەوڵەتی عوسمانی كرد كە دەبێ مافی كورد بدات و خوێندن بە كوردی بێت و رێگا و بان دروستبكرێت و گرنگی پێبدرێت و فەرمانبەرانی ناوچە كوردییەكان كوردبن و كۆمەڵێك بابەتی تری داوا كرد، جا نازانم لەگەڵ ئەوەی ئێستای سووریا كامیان زۆرترن و گرنگترن؟! ئەی ئەگەر بەپێی زەمەن باس بكرێت و بەراورد بكرێت، وەڵام چییە گەر ئەوانە بە داواكاری و ماف حساب بكرێت، ئەوەی شێخ عەبدولسەلام یەعنی جاڕدانی دەوڵەتبووە و بگرە گەورەتریش. با زۆر دوور و درێژی نەكەین، شۆڕشی ئەیلوول لە سەرەتای دەستپێكردنی شیعاری ئۆتۆنۆمی بووە هەموو كاتێكیش زمانی كوردی زمانی فەرمی بووە و خوێندنیش بە كوردی بووە، قەتیش لە عێراق قبووڵ نەكرایە بڵێت عێراقی عەرەبی، ئەمەشیان زیاتر لە نیو سەدەیە و پێویست بە بەڵگە ناكات و هەموومان ئاگادارین. برایانمان لە حزبەكانی تر لە باشوور زۆرجار رەخنەیان لە پارتی دەگرت و دەیانگوت حەق نییە رازی بن بە شیعاری ئۆتۆنۆمی بە تایبەتی دوای ساڵانی نەوەدەكان، ئەمە زیاتر لە 20 ساڵە ئەم شیعارە لە لای ئێمەی بەشی باشوور مۆدیلی نەماوە، ئەمرۆ باسی دەوڵەت دەكرێت، ئەمە لە لایەك، لە لایەكی ترەوە، زۆر لە برایانی كوردانی رۆژئاوا، گەریلابوونە لە لایەن pkk لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەكان بە دواوە كە ئەوكات سەركردایەتی pkk عەبدوڵڵا ئۆجەلان بەڕێوەی دەبرد و دەیانگوت دەوڵەتی كوردستانی دادەمەزرێنین و كوردستانی مەزن دادەمەزرێنین و ئۆتۆنۆمی شەرمەزارییە و ئۆجەلان سەرۆكی مەزنی كوردانە. ئەی ئەم شیعارانە چی لێهات؟ جا لە هەمووی خۆشتر ئۆجەلان لە (سهل بیقاع) بوو، لەژێر باڵی سووریای بەعسی بوو بە نانی بەعس و بە تفەنگی بەعس و بە خوێنی كوردانی "سووریا" كوردستانی رۆژئاوا جەنابیان لە دەوڵەت كەمتر رازی نەبوو، خێرە ئێستا بە ئۆتۆنۆمی رازی دەبن و بە خەبەرێكی خۆش و دەستكەوتی دەزانن؟ كە كورد 50 ساڵ بەر لە ئێستا ئەم داوایەی هەبووە و زیاتر لە 20 ساڵیشە رەفزی كردووەتەوە و ئێستا خەبات بۆ دەوڵەت دەكات، دەبێت ئەم پێچەوانەیە لە داواكاری ئۆجەلان كە 20 ساڵ زیاتر بەر لە ئێستا، داوای دەوڵەتییان دەكرد لەناو خاكی سووریا و لەژێر ئاڵای حافز ئەسەد، ئێستا لە ئازادی و سەربەستی بیریان لە دەوڵەت گەورەتر نەكردبێت؟ چۆن دەبێ ئەوان ئێستا بە ئۆتۆنۆمی رازی بن؟!.
ئەی ئەوان چەند ساڵە لەناو خاكی سووریا چیانكردووە، دەبێ رۆڵەكانی رۆژئاوا لە ئۆجەلان سوودمەند نەبووبن، فێرە كوردایەتی نەبووبن؟ دەبێ رازی بن بە كەمتر لە دەوڵەت بۆچی؟. زۆر سەیرە حەقم پێبدەن گەر بڵێم سەیر و سەمەرەكانی كوردایەتی سەردەم ئەوەیە، ئەوەی لە 2017 دەیبینین جارێك ئاڵای كوردستان دەسووتێنن لە رۆژئاوا، جارێك وێنە و پەیكەرە پیرۆزەكانی (باسل اسد) دەپارێزن لە قامشلو بە تەپل و مۆسیقا و رێزەوە بۆ بەشاری برا و سەرۆك دەینێرنەوە، جارێك تەرمی شەهید و پێشمەرگە مەنع دەكەن بگەڕێتەوە ناو خاك و وڵاتی خۆی، جارێك هاوكاری و یارمەتی قەدەغە دەكەن بگات بە لێقەوماوان، ئەی زەحمەت نەبێت ئەم ئۆتۆنۆمییە بۆ كێیە؟ دەوڵەت چی لێهات؟ دەكرێ پرسیار بكەین بۆ كێ ئەم كارەتان كرد، بۆ كێ دۆزی كوردتان وا رەزیلكرد، كاتی ئەوە نەهاتووە رێگابدەن بەو كەسانەی خاوەن دۆزەكەن. براینە ئۆتۆنۆمی پێناسە و وەسفی نەماوە لە قامووسی كوردایەتی! گەر نازانن برایانتان كوردانی ئێوە چیان دەوێت، داواكارییان چییە و پرسیاریان لێبكەن بۆ ئەوەی رووی خۆتان رەش نەكەن، براینە هەموو سیناریۆكان ئاشكرابوون و ئەوەی دەوڵەتی دەویست، چەند ساڵە داواكارییەكەی خۆی كرد بە گاڵتەجاڕی بە داخەوە. دیارە ئێستا رووسیا ئۆتۆنۆمی پێدەبەخشێت، دەشبێ بزانن بەمكارەتان ناتوانن خۆتان بە خاوەنی كورد بزانن، رۆژی ئەوە نەماوە خەڵك دەست غەلەت بدەن، ئەمڕۆ میللەت كاغەزی سپی دەخوێنێتەوە و رووی خۆتان رەش مەكەن، هەر شوێنێك باسی ئۆتۆنۆمی لێبكرێت سەری پێدا مەگرن، نە ئەو درۆییانەی دەوڵەتداری ئۆجەلان لە ساڵانی نەوەدەكان نە تەنازولیش بۆ ئۆتۆنۆمی لە 2017 ئەمە گەمەێكی دۆڕاوە و سیناریۆكەشی روون و ئاشكرایە و كەس بەو دوعایەش ناڵێت ئامین، چونكە لە ئەساسەوە دوعایەكی خیانەتكاری و روو رەشیە. كاتێ باسی دەوڵەتتان دەكرد، درۆتان لەگەڵ خەڵك دەكرد، ئێستا كە دەوڵەت لە رێگایە، تكایە كۆسپ و تەگەرەی بۆ دروست مەكەن، هەرچەندە هێشتان ناكرێت، بەڵام كورد گوتەنی (مێش هیچ نییە بەڵام مەعیدەی مرۆڤ دەگرێت).
ئەندامی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێری (پ. د. ك)

29
کانونی دووەم

فارس قادر فەقێ عەولا
 لێكدانی ئەم چوار پیتە كەواتە "(داعش" پێموایە هیچ مانایكی نییە لە زمانی عەرەبی وەك كورتكراوەی ناوی هەر رێكخراوێك و یان پارتێك و یان هەر ناونیشانێكی دوور و درێژ، كە شتێكی ئاساییە و رۆژانە گوێبیستی دەبین. هەروەك گوتمان ئەم چوار پیتە مەبەست لە گوتنیان كورتكراوەی ناوی بە ناو دەوڵەتی ئیسلامییە وەك "دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام"، ئەمەشیان لە نەزەر خۆیان ئەو گرووپە توندڕەوە دژە مرۆڤاتییە گوایە خۆیان وەك دەوڵەت دەبینن! رەنگە ئەمەش لە لایەن تەنها ئەم عەقڵ وشك و بۆگەنانە وابێت، خەڵكیش رەنگە رای جیاوازی هەبێت، بەڵام هەموو دژی ئەم بۆچوونەی دەوڵەتن.  زۆرجار هەست دەكەم لە گوتنی ناوی (داعش) كەسانێك بە شێوازێك دەیڵێن و تەلەفوزی دەكەن، رەنگە هیچ مەبەستێكی نەبێت، بەڵام مانای لێ دروست دەبێت، بۆ نموونە گوتویانە و دەگوترێت "داعیش، دعاش، داعوش") منیش لەم شێوازە لە بەراوردكردنی دوو جۆریان وای دەبینم، وەك ئەسلی عەرەبیەكە (داءالعش، داءالعیش"ـەوە لە كوردییەكەی بە دوو مانای سەیر دێن، بۆیە من پێشنیار دەكەم ناوەكانیان بەم شێوازە بنووسرێت، لەمەوپاش بڵێین "داءالعش یان داءالعیش" كە دەگوترێت "داءالعش" پێموایە وشەیەكی پڕ مانایە، بۆ ئەم گرووپە هەمەج و خوانەناسەكان، بەڵێ وایە و مانای ئەم وشەیە واتا "نەخۆشی هێلانە" كەواتە "نەخۆشی ئاوەدانی، نەخۆشی بینا، نەخۆشی شارستانی، بە كورتی نەخۆشی الكون كە ئەویش هێلانە گەورەكەی مرۆڤە" بەڵێ وایە ئەم گرووپە دژی جوانین و هێلانەیان ناوێت و خۆشناوێ، حەز دەكەن هەرچی لەسەر زەویە تێكی بدەن مێژوو و شوێنەوار بسڕنەوە. حەز دەكەن لە ژێر زەوی بژین و نەفەق "تونێل" دروستبكەن لە هەموو شوێنێك، چونكە هێلانە لە ژێر زەوی ناكرێت، بۆیە دژی هێلانەن، كەواتە پڕ بە پێستییەتی گەر بڵێین ئەمانە "داءالعش"ن بە عەرەبییەكەی و بە كوردیش "نەخۆشی هێلانەن" بۆ مرۆڤایەتی و گشت گیانلەبەرێك.  سەبارەت بە ناوی دووەم "داءالعیش" ئەمە بە عەرەبییەكەیەتی بە كوردی مانایەكەی دەكات بە "نەخۆشی ژین" یان "ژیان" بەڵێ راستە ئەمانە نەخۆشی ژیانن بۆ خۆیان و بۆ گشت مرۆڤایەتی ژیانیان خۆش ناوێت و نەخۆشیشن بۆ ژیانی كەسانی تر و هەموو جیهان خۆیان كە نەخۆشن بە هەڵە لە ژیان تێگەیشتوون، بە هەڵەش ئایین تەرجەمە دەكەن بۆ خەڵك و كەسانێك و بەكاریان دێنن دژ بە ئایین و بە ناوی ئایینەوە فەتوایان پێدەدەن، دەكرێت بڵێین دووجۆرە نەخۆشن:  -1 نەخۆشێك دژە ئایین و ژیان  -2 نەخۆشێك تێنەگەیشتوونە لە ئایین و ژیان كە ئەمانەی دووەم دەكرێت بڵێین سووتەمەنی عەقڵییەتە نەخۆشەكەن، ژمارە یەكن.  بەهەرحاڵ "دژەكان و تێنەگەیشتووەكان" لە ئایین و ژیان لە یەك شوێن كۆبوونەتەوە بە كورتی بوونە بە نەخۆشی ژین، كەواتە "داءالعیش" جا هەموومان دەزانین خوای گەورە (دنیا و دینی) بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی داناوە و دروستكردووە، هێلانەش بۆ ژیان. جا دەكرێت بڵێین چ بگوترێ باشە؟ (نەخۆشی ژیان یان نەخۆشی هێلانە)؟، "داءالعش یان داءالعیش" هیچ جیاوازی نییە، بەڵام پێموایە جوانتر و پڕ بەهاترە بەو ناوە ناویان بنێین كە ئەم گرووپە هەیەتی، ئەویش "داعش"ـە كە خۆشی هیچ مانای نییە لە زمانی عەرەبی تەنها وەك چوار پیتی كورتكراوە، بۆ ئەم ناوە پیرۆزە دانراوە كە ئەویش (دەوڵەتی ئیسلامی عێراق و شام)ە ئەویشیان زۆر هەڵەیە، هەموو شت بن، ئیسلام نین، وەك ئەوەیە مرۆڤ لە نێوان (شەیتان و رەحمان) بكەوێتە هەڵە و گومان، بۆیە من پێموایە ناوی داعش یان گەڕانەوە بۆ ناوە دوورودرێژەكەی هەڵەیە، لە ناوەڕۆك وانییە، تەنها نووسینە، گەر نووسینەكەش راستبكەینەوە تا لەگەڵ ناوەڕۆكدا بگونجێت، یەك لەم ناوانە شایستەیە بۆ داعش ئەویش چ "داءالعش یان داءالعیش" چونكە ناتوانین ناوەڕۆكی ئەم گرووپە دڵرەش و تیرۆریستە بگۆڕین، با ناویان بگۆڕین و ناوێكی شایستەیان بۆ دابنێین.  سەبارەت بە ناوی سێیەم كە بیستوبووم لە خوالێخوشبوو (پ. د. مستەفا زەڵمی) لە یەكێك لە كۆبوونەوەكان خۆم گوێبیستی بووم، گوتی ئەم (دەعاشانە) كەواتە (دعاش) نازانم قەصدی چی بوو و مانای چییە لە زمانی عەرەبی، بەڵام بە هەرحاڵ حەزم كرد ئاماژەی پێبكەم. لە كۆتاییدا دەڵێم خۆزگە وەك چۆنن وا ناومان دەبردن، بەڵێ ئەمانە نەخۆشین بۆ ژین و هێلانە، بۆیە شایستەیە و حەقە پێیان بڵێین ئێوە "داءالعش، داءالعیش"ـن خزمەتكاری بێگانەن و ئیسلام بەریئە لێیان، ئێوە مەبەستتانە رووی ئیسلام رەش بكەن لەم جیهانە، دڵنیام روورەشی هەر بۆ ئێوەیە، ئیسلام لە ئەنجامدا سەركەوتووە لەم پیلانە، مێژووش سەلماندی هەر كوردیش بوو لە مێژوودا خزمەتی ئەم دینەی كردووە، ئەمجارەش هەر كوردە سەلماندی ئێوە ئیسلام نین و رووتان رەشە و دەبن بە پەندی زەمانە.  

ئەندامی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارێزگەی هەولێری (پ. د. ك)

پەڕەى 1 لەکۆى 3 پەڕەدا